Συνομιλώντας με την νηπιαγωγό – συγγραφέα παιδικών βιβλίων Αγγελική Μάνου για τα βιβλία της, τα παιδιά και τη λογοτεχνία – Έλια Κουρή

Spread the love

Συνέντευξη στην Έλια Κουρή

Aγαπητή κυρία Μάνου, σας καλωσορίζω στο ΚissMyGrass και σας ευχαριστώ θερμά για την παραχώρηση αυτής της συνέντευξης. Μιλήστε μας λίγο για εσάς, ώστε να σας γνωρίσει καλύτερα το αναγνωστικό κοινό και μοιραστείτε μαζί μας ποιο ήταν το ερέθισμα που σας ώθησε ή σας κινητοποίησε ώστε να γράψετε ένα παιδικό παραμύθι.

Καλώς σας βρίσκω κι ευχαριστώ πολύ για τη φιλοξενία!

Δουλεύω, σχεδόν μια εικοσαετία, με παιδιά ηλικίας 4-6 χρόνων, ως νηπιαγωγός και μέσα από αυτή την πορεία αναπτύχθηκε μια σχέση αγάπης για το παραμύθι και το παιδικό βιβλίο γενικότερα. Αναγνωρίζοντας, η ίδια, την αξία του παραμυθιού στην παιδική ηλικία και νιώθοντας την ευχαρίστηση των παιδιών κάθε φορά που ακούν μια καινούρια ιστορία, δημιουργήθηκε η ανάγκη μέσα μου να επικοινωνήσω κάποια μηνύματα όχι μόνο με μαθητές και γονείς που ήδη γνωρίζω αλλά με ένα ευρύτερο αναγνωστικό κοινό. Τόσο απλά κι όμορφα…

Tι πραγματεύεται το νέο σας βιβλίο Η νεράιδα Ευγενία και το τζίνι Βοηθεία και ποια μηνύματα θέλετε να περάσετε μέσω αυτού στους μικρούς αναγνώστες;

Το βιβλίο πραγματεύεται κυρίως την ευγένεια, εξού και το όνομα της νεράιδας, αλλά και το μοίρασμα, μέσα από την αρμονία στις διαπροσωπικές σχέσεις, που επιτυγχάνεται με αλληλοκατανόηση, σεβασμό στον διπλανό μας κι αλληλοβοήθεια, με συλλογική σκέψη και δράση. Αναδεικνύει τα οφέλη του να είμαστε καλοπροαίρετοι, φιλικοί και περιποιητικοί με τους γύρω μας, τη δύναμη της φιλίας και την αξία της αγάπης στη ζωή.

Κατά κύριο λόγο, θέλησα να επικοινωνήσω στους μικρούς αναγνώστες την αρετή της Ευγένειας, η οποία, όπως αναφέρει η Δημοσιογράφος Κατερίνα Λυμπεροπούλου στον πρόλογο του βιβλίου, είναι ένας από τους πιο όμορφους ανθούς της αγάπης. Μεταδίδεται εύκολα και κατορθώνει, πολύ ευκολότερα, ό,τι δεν πετυχαίνει η βία και η αγένεια. Κι όπως λέει ο Πλούταρχος, «Ο ευγενής άνθρωπος δίνει αξιοπρέπεια σ’ όλες τις πράξεις».

Επίσης, ένα σπουδαίο μήνυμα συλλογικότητας κι αλληλοβοήθειας, που περικλείει πολλά από τα παραπάνω κι αγαπήθηκε ήδη από μικρούς αναγνώστες, αποτελεί το σύνθημα: «΄Οσα δεν μπορώ εγώ, όσα δεν μπορείς εσύ, τα μπορούμε εγώ κι εσύ!!! Βουρ… βοηθάμε όλοι μαζί!».

Διαβάζοντας το βιβλίο σας ένιωσα πως διαβάζεται πολύ ευχάριστα και από εμάς τους μεγάλους είτε είμαστε γονείς ή εκπαιδευτικοί είτε όχι. Αισθάνθηκα παραλήπτης πολλών μηνυμάτων και δέκτης πληθώρας προβληματισμών. Ο ενήλικας τι θα βιώσει διαβάζοντας το παραμύθι στο παιδί του ή ο δάσκαλος στον μαθητή του;

Στόχος μου ήταν το παραμύθι να διαβάζεται ευχάριστα από μικρούς και μεγάλους. Ενστερνίζομαι, άλλωστε, την άποψη πως «Τα παραμύθια δεν έχουν ηλικία!». Τα παιδιά 3-6 χρόνων δεν έχουν κατακτήσει την αναγνωστική ικανότητα ακόμη και την κριτική σκέψη ώστε να αποφασίσουν ποιο βιβλίο θα επιλέξουν με κριτήριο το περιεχόμενο, κι επιλέγουν διαισθητικά με κριτήρια όπως η εικονογράφηση, το εξώφυλλο, το μέγεθος… Οι γονείς, όμως, όπως και οι εκπαιδευτικοί, δικαίως έχουν την άποψή τους κι επιλέγουν τι είδους μηνύματα και προβληματισμούς θα περάσουν στα παιδιά ή τους μαθητές αντίστοιχα. Ένα βιβλίο που θα ικανοποιήσει τον γονιό ή τον εκπαιδευτικό της τάξης για τα νοήματά του, θα αξιοποιηθεί πολλαπλά και δεν θα χαθεί… Το παραμύθι διαβάζεται και ξαναδιαβάζεται και το παιδί κάθε φορά ανακαλύπτει καινούριους συμβολισμούς και συνδέεται διαφορετικά μ’ αυτό.

Ο ενήλικας ή ο δάσκαλος που θα διαβάσει το παραμύθι, ελπίζω να νιώσει την ανάγκη να προβληματιστεί σχετικά με την αρετή της ευγένειας που δείχνει κάπως «ξεπερασμένη» στις μέρες μας και να αναρωτηθεί πόσο καλύτερη θα ήταν η ζωή μας, αν βοηθούσαμε ο ένας τον άλλο με ευγένεια και καλοσύνη κι αν κάναμε τη «γενναία επιλογή», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Ψυχολόγος-Παιδοψυχολόγος-Συγγραφέας Σοφία Ανδρεοπούλου στον πρόλογο του βιβλίου, «Αντί απλώς να καβγαδίζουμε και να κατηγορούμε ο ένας τον άλλο, να συνεργαζόμαστε και να βρίσκουμε λύσεις στα προβλήματά μας».

H γραφή σας είναι απλή και προσαρμοσμένη στις ανάγκες του παιδικού κοινού. Πώς το καταφέρνετε αυτό; To επάγγελμα της νηπιαγωγού και η καθημερινή ενασχόληση και επαφή με τα παιδιά σάς έχει βοηθήσει στο να βρείτε το στιλ γραφής σας;

Χαίρομαι που το εισπράττετε! Νιώθω χρέος την απλή γραφή γιατί το απλό κρύβει ομορφιά, έλκει, ευχαριστεί, οικειοποιείται εύκολα κι αγαπιέται. Τα παιδιά έχουν ανάγκη τα παραμύθια και τα παραμύθια χρειάζονται παιδιά! Θαρρώ πως έχω επηρεαστεί από την καθημερινή επαφή με τους μαθητές μου κι άθελά μου τους αντιγράφω αρκετές φορές στις εκφράσεις. Η τεχνική της ομοιοκαταληξίας, τα στιχάκια, τα συνθήματα και οι εναλλαγές στο κείμενο ευχαριστούν τα παιδιά, δίνοντας ενέργεια στην ιστορία με αποτέλεσμα τα νοήματα να βρίσκουν ευκολότερα τους αποδέκτες τους. Για να «παιδέψει» κανείς καλύτερα, εκτιμώ πως πρώτα πρέπει να τέρψει.

Διάβασα στο βιογραφικό σας πως σας αρέσει να δραματοποιείτε τις παραμυθοϊστορίες σας με τους μαθητές σας στην τάξη. Αρέσει αυτό στα παιδιά; Ποια τα οφέλη που τους προσφέρει η ανάγνωση και η δραματοποίηση ενός παιδικού βιβλίου;

Μία από τις αγαπημένες μου δραστηριότητες στην τάξη είναι, όντως, η δραματοποίηση ιστοριών. Εννοείται πως οι μαθητές λατρεύουν τη δραματοποίηση γιατί φέρει ενέργεια παιχνιδιού, έχει ελευθερία στην κίνηση κι έκφραση, κινητοποιεί τη φαντασία, δεν υπάρχει σωστό και λάθος, καθένας υποδύεται και αποδίδει το ρόλο που έχει με τον δικό του, μοναδικό τρόπο. Η δραματοποίηση προϋποθέτει συλλογικότητα, συνεργασία, απελευθέρωση, πέρασμα από το «εγώ» στο «εμείς», με μεταμφίεση, μουσικές, μαγικά στοιχεία…

Με μια φράση θα περιγράψω το συνδυασμό της ανάγνωσης παραμυθιού και δραματοποίησής του: «Παραμύθι χωρίς δραματοποίηση είναι σαν τούρτα χωρίς κερασάκι!»

Πιστεύετε πως τα σημερινά παιδιά έχουν εξασκηθεί να διαβάζουν εξωσχολικά βιβλία; Είναι ανεπτυγμένη η φιλαναγνωσία στα σχολεία; Είναι αρκετά ενημερωμένος ο εκπαιδευτικός ώστε να καλλιεργήσει το αίσθημα της ανάγνωσης παιδικών ή εφηβικών βιβλίων στα παιδιά;

Πιστεύω πως οι γονείς έχουν πια πολλούς τρόπους ενημέρωσης για τα οφέλη της ανάγνωσης στην παιδική ηλικία και δείχνουν ενδιαφέρον σ’ αυτή την κατεύθυνση. Επίσης, σε πολλά νηπιαγωγεία και δημοτικά σχολεία οργανώνονται καταπληκτικές δράσεις φιλαναγνωσίας που κερδίζουν το ενδιαφέρον μαθητών και γονιών ολοένα και περισσότερο. Μέσα από τα προγράμματα φιλαναγνωσίας κι ευέλικτης ζώνης που υλοποιούνται στα σχολεία όλων των βαθμίδων, δημόσια και ιδιωτικά, χαράσσονται αποτελεσματικοί  δίαυλοι επικοινωνίας με την κοινωνία: στην πλειοψηφία των σχολείων οι εκπαιδευτικοί φέρνουν σε επαφή τους μαθητές με το βιβλίο με διάφορους τρόπους, όπως με τη λειτουργία δανειστικών βιβλιοθηκών, τη δημιουργία λεσχών ανάγνωσης, τις επισκέψεις συγγραφέων σε σχολεία, τα σχέδια εργασίας που εμπλέκουν παραμύθια και βιβλία.

Στο νηπιαγωγείο δε, η ανάγνωση ιστοριών αποτελεί ένα αξιόλογο παιδαγωγικό εργαλείο στα χέρια των νηπιαγωγών που αξιοποιείται µε ευρείες δυνατότητες και προοπτικές. Το παραµύθι αποτελεί το πλέον αγαπητό, ελκυστικό μέσο διδασκαλίας καθώς, χωρίς να αποτελεί μάθηµα, προσφέρει ευχάριστες στιγμές και δημιουργικές αναζητήσεις.

Tι θα συμβουλεύατε ή θα προτείνατε σε γονείς οι οποίοι αναζητούν τρόπους να ωθήσουν τα παιδιά τους στο διάβασμα βιβλίων;

Πρώτα απ’ όλα θα έλεγα στους γονείς πως η προσχολική και πρωτοσχολική ηλικία, όπου απευθύνονται τα παραμύθια, είναι πολύ σημαντική για την κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών και για την υιοθέτηση καλών πρακτικών, όπως το να ταξιδεύω – χαλαρώνω συντροφιά με ένα βιβλίο ή να συζητάω για ένα βιβλίο με τον γονιό μου. Διαβάζοντας μαζί μ’ ένα παιδί, από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του, το βοηθάμε να αναπτύξει την περιέργεια που έχει για τον κόσμο και να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του και τους άλλους. Θα έλεγα, επίσης, πως η ανάγνωση ιστοριών ενισχύει το συναισθηματικό δεσμό γονιού-παιδιού. Οι ίδιοι οι γονείς, ως φυσικοί παιδαγωγοί καλό είναι να υποστηρίζουν δράσεις φιλαναγνωσίας, όπως το να πηγαίνουν σε δανειστικές βιβλιοθήκες παρέα με τα παιδιά τους, σε βιβλιοπωλεία στα οποία διοργανώνονται εκδηλώσεις με αφηγήσεις ιστοριών, στήνονται εργαστήρια μυθοπλασίας και θεατρικού παιχνιδιού.  Καλό είναι, επίσης, να επισκέπτονται εκθέσεις βιβλίων με τα παιδιά, όπως για παράδειγμα την Έκθεση Βιβλίου στο Ζάππειο που έλαβε χώρα προ ημερών και είναι πραγματικά μια μεγάλη γιορτή για το βιβλίο κι ένα σπουδαίο πολιτιστικό γεγονός. Να παρακολουθούν παρουσιάσεις βιβλίων, να προσπαθούν να φέρουν σε επαφή τα παιδιά με δημιουργούς, συγγραφείς, εικονογράφους, να ξεφυλλίζουν βιβλία και να σχολιάζουν παρέα με τα παιδιά. Να «παίζουν» ξανά και ξανά με το ίδιο βιβλίο, πότε δίνοντας διαφορετικό τίτλο στην ιστορία ή όνομα στους ήρωες, διαφορετική εξέλιξη στην υπόθεση, άλλοτε κάνοντας μια ευχή για τους ήρωες. Να επινοούν δραστηριότητες, μετατρέποντας την ανάγνωση σε μια ευχάριστη εμπειρία. Διαβάζοντας οι ίδιοι οι γονείς οι οποίοι αποτελούν πρότυπο ζωής, γίνονται υγιές παράδειγμα στα μάτια των παιδιών τους, βοηθώντας τα να ανακαλύψουν τον κόσμο του βιβλίου και να αναπτύξουν μία κλίση προς την ανάγνωση.

Mιλήστε μας για την εμπειρία σας να γράψετε και να εικονογραφήσετε μαζί με τους μαθητές σας το παραμύθι Το δάσος της αγάπης.

Είναι μία από τις ωραιότερες εμπειρίες με τους μαθητές μου η οποία εξελίχθηκε αβίαστα με πολύ μεράκι κι ενθουσιασμό από τους μαθητές αρχικά και τους γονείς στη συνέχεια. Με αφορμή το βιβλίο Το Δάσος που άλλαξε όνομα της συγγραφέως και εικονογράφου Λιάνας Δενεζάκη, το οποίο δουλεύτηκε στην τάξη, στήθηκε ένα εργαστήρι μυθοπλασίας με τους μαθητές και γράψαμε τη συνέχεια της ιστορίας με τις δικές μας ιδέες και ζωντανέψαμε την ιστορία με τις δικές μας εικόνες! Οι μαθητές έγιναν ταυτόχρονα «συγγραφείς» και «εικονογράφοι» της δικής τους ιστορίας, που αποφάσισαν να ονομάσουν Το Δάσος της Αγάπης, ανέδειξαν τις κρυφές τους δυνάμεις και ικανότητες κι απόλαυσαν το δημιούργημα, το οποίο τυπώθηκε κι αποτέλεσε το αναμνηστικό της σχολικής χρονιάς. Μία συμμετοχική και βιωματική δράση που ανέδειξε τη δύναμη της ομάδας και ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση των μαθητών σε γενικότερο επίπεδο. Να σας πω γιατί; Επειδή δεν κλείσαμε απλά την ιστορία με το «Έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα» αλλά προχωρήσαμε στη μυθοπλασία και δημιουργήσαμε! Δημιουργήσαμε μικρούς δημιουργούς!!!

Γράφετε κάτι καινούριο αυτή την περίοδο; Θα σας άρεσε να ασχοληθείτε με τη Λογοτεχνία Ενηλίκων;

Αυτή την περίοδο απολαμβάνω την επικοινωνία με τους νέους φίλους αναγνώστες που προέκυψαν από Τη Νεράιδα Ευγενία και το Τζίνι Βοηθεία! και προσπαθώ να ανταποκριθώ σε σχετικές εκδηλώσεις-δράσεις. Υπάρχουν σκέψεις και ιδέες για το μέλλον, όπως και καλή διάθεση, θαρρώ πως τα υπόλοιπα θα τα φέρει ο χρόνος. Σε αυτή τη βάση, λοιπόν, δεν αποκλείω το να ασχοληθώ με τη Λογοτεχνία Ενηλίκων αν και νιώθω πιο κοντά στο παιδί!

Tι προσφέρει στην Αγγελική το γράψιμο και τι η συγγραφή;

Το γράψιμο για μένα είναι εσωτερική αναζήτηση, εκτόνωση, ανάγκη «αποσυμφόρησης των σκέψεων». Η συγγραφή είναι επιθυμία για μοίρασμα κι επικοινωνία.

Aφού σας ευχαριστήσω θερμά για την εμπιστοσύνη στο πρόσωπό μου και στο σάιτ μας για αυτή την πολύ όμορφη κουβέντα, θα ήθελα να σας ζητήσω να κλείσετε την συνέντευξη όπως θέλετε. Με κάποιες σκέψεις σας, ένα μότο σας, μια συμβουλή προς όλους όσοι διαβάζουμε.

Χαρά και τιμή μου η όμορφη συνομιλία μας!
Θα ήθελα να κλείσω τη συνέντευξη αυτή με δυο φράσεις δανεισμένες από τον Άγγλο συγγραφέα G.K. Chesterton: «Τα παραμύθια είναι κάτι παραπάνω από αληθινά, όχι επειδή μας λένε ότι υπάρχουν δράκοι αλλά για να μας πούνε ότι μπορούν να ηττηθούν οι δράκοι».
Σας ευχαριστώ.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.