Ο Ιρλανδός – Δέος για το έπος του Σκορσέζε – Haris Petruzzo

Spread the love

 

Μπαίνεις στην αίθουσα.Τα φώτα σβήνουν. Η πρώτη σκέψη που έρχεται στο μυαλό σου είναι πως θα απολαύσεις μια ταινία 3,5 ωρών. Αμέσως μετά σκέφτεσαι πως αυτός ο άνθρωπος έχει κάνει τον ”Ταξιτζή”, το  ”Οργισμένο είδωλο”, ”Τα καλά παιδιά”, τον ”Πληροφοριοδότη”… που του χάρισε αυτό που του άξιζε. Ίσως λιγότερο απ’ όσες προηγήθηκαν. Μετά σου έρχονται στο μυαλό μερικές ακόμη. Οι Κακόφημοι δρόμοι, το New York New York, το Βασιλιάς για μια νύχτα, το Μετά τα μεσάνυχτα, Το Χρώμα του χρήματος, ο Τελευταίος πειρασμός, Το Καζίνο, οι Συμμορίες της Νέας Υόρκης, Το Ακρωτήρι του φόβου, Το Νησί των καταραμένων, το Hugo… και η λίστα μοιάζει ανεξάντλητη. 64 τίτλους έχει η καριέρα του ως σκηνοθέτης και αν πιάσουμε και τι έχει κάνει και ως παραγωγός θα μας πάρει μερικές ώρες.

Η οθόνη φωτίζεται. Ακολουθούμε την κίνηση της κάμερας σε έναν διάδρομο ενός ιδρύματος η οποία καταλήγει σε ένα γερασμένο πρόσωπο. Είναι ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο ως Φρανκ Σίραν. Ο Ιρλανδός. Οι κόρες των ματιών σου διαστέλλονται. Μονολογείς… ”Οκέι.Φύγαμε”! Ξαφνικά…4 τεράστιες λέξεις σε μαύρο φόντο κάνουν την εμφάνιση τους στην οθόνη.

I Heard You Paint Houses / Άκουσα πως βάφεις σπίτια”

Η ιστορία ξεκινά.

Στόρι:Φρανκ Σίραν, γκάνγκστερ και εκτελεστής της Μαφίας, διηγείται την ιστορία της ζωής του και εμείς τον ακολουθούμε σε ένα ταξίδι μισού αιώνα. Μας εξηγεί πως άρχισε να δουλεύει μεταπολεμικά ως οδηγός φορτηγού κάνοντας μικροαπατεωνιές, μέχρι την στιγμή που γνωρίζει τυχαία τον Ράσελ Μπαφαλίνο, (Τζο Πέσι) υψηλόβαθμο στέλεχος της μαφίας, που τον έχρισε δεξί του χέρι και τον οδήγησε στον πυρήνα του οργανωμένου εγκλήματος και από εκεί στο πλευρό του Τζίμι Χόφα, (Αλ Πατσίνο) επί χρόνια ισχυρού ηγέτη του εργατικού συνδικάτου με διασυνδέσεις στο παρακράτος της Μαφίας, αποκαλύπτοντας με λεπτομέρειες τα γεγονότα που οδήγησαν στην ανεξιχνίαστη ως σήμερα «εξαφάνιση» μιας καθοριστικής για τα δεδομένα της αμερικανικής πολιτικής σκηνής, προσωπικότητας.

Να πούμε εδώ για όσους δεν γνωρίζουν ότι κανείς δεν έχει κατηγορηθεί για την δολοφονία του και ότι το πτώμα του δεν βρέθηκε ποτέ.

The Irishman
Joe Pesci and Robert DeNiro

Γνώμη: Εκανα ένα παραλληλισμό με το ”Φόρεστ Γκαμπ” κάπου στη μέση της ταινίας. 4 και βάλε δεκαετίες της Αμερικανικής ιστορίας μέσα από τα μάτια αυτή τη φορά ενός εκτελεστή της Μαφίας. Γιατί η ζωή εκτός από ένα κουτί από σοκολατάκια, είναι και το όπλο που έχεις κρυμμένο στο παντελόνι σου. Είναι και τα μυστικά που θα πάρεις στον τάφο.

Θα ξεκινήσω από τα βασικά. Πριν βγάλετε εισιτήρια – προφανώς της αξίζει να την απολαύσετε έτσι –  (η ταινία είναι παραγωγής Νetflix και θα προβληθεί την ερχόμενη εβδομάδα στην μικρή οθόνη) σκεφτείτε καλά αν είστε ο τύπος του θεατή που μπορεί να αντέξει σχεδόν 4 ώρες χωρίς διάλειμμα σε μια σκοτεινή αίθουσα. Σκεφτείτε το καλά. Αφού το σκεφτείτε διαλέξτε την κατάλληλη παρέα. Εξίσου σημαντικό αυτό. Ξεχνάτε κατευθείαν φίλους που θέλουν να προλάβουν κάποιο ματς αμέσως μετά και φίλες που η πρώτη τους ερώτηση είναι… ”Είναι πάνω από δυο ώρες γιατί έχω να προλάβω και GNTM”. Πηγαίνετε μόνος σας καλύτερα ώστε να μην κάνετε φόνο, γιατί η ταινία έχει μεν ρυθμό αλλά δεν τρέχει με πατημένα γκάζια. Έχει ροή και διαλόγους που σε καθηλώνουν, αλλά απαιτεί την απόλυτη προσοχή και συγκέντρωση σας. Αφού τέλος πάρετε όλες τις σωστές αποφάσεις που ανέφερα και φτάσετε στο σινεμά, πάρτε τις απαραίτητες προμήθειες (νερά, αναψυκτικά, σνακς σε διπλάσια ποσότητα) και επιτέλους είστε έτοιμοι. Αν απ’ την άλλη τώρα αγαπάτε το σινεμά με πάθος και μια τέτοια εμπειρία φαντάζει για εσάς σχεδόν ως μυσταγωγία, τότε είστε οι δικοί μου άνθρωποι και είμαι σίγουρος πως θα ενθουσιαστείτε, γιατί αυτές οι ώρες θα περάσουν σαν νεράκι οπότε όλα τα παραπάνω δεν έχουν καμία… μα καμία σημασία. 

Πάμε στην ουσία τώρα.

Είναι πολύ σπάνιο και μάλλον για τελευταία φορά στην καριέρα τους, το ότι γινόμαστε μάρτυρες της συνύπαρξης μερικών από τους μεγαλύτερους θρύλους τους υποκριτικής στην ιστορία του κινηματογράφου υπό την καθοδήγηση του δημιουργού που ακούει στο όνομα Μάρτιν Σκορσέζε. Ντε Νίρο. Πατσίνο, (για πρώτη φορά σε ταινία του Σκορσέζε) Πέσι, Καιτέλ… και ένα εκπληκτικό καστ να τους πλαισιώνει. Νιώθεις κύματα ανατριχίλας να σε χτυπούν σε κάθε σκηνή που μοιράζονται. Νιώθεις συγκίνηση με κάθε τους ατάκα. Με κάθε τους έκφραση. Εχουν πατήσει βλέπετε όλοι (δυστυχώς για μας) την 8η δεκαετία της ζωής τους και το να τους απολαύσουμε ξανά μαζί μάλλον δεν θα είναι εφικτό.

Στην σκηνοθεσία τώρα. Η βασική αφήγηση των ταινιών του Σκορσέζε έχει ως εξής: Άνοδος, Χλιδή, (ζωάρα που λένε και στο χωριό μου) Αλαζονεία, Πτώση. Σε ορισμένες περιπτώσεις… και Συντριβή. Η ζωή μέσα από την παρανομία δεν κρύβει εκπλήξεις. Η αφήγηση του κυλάει αβίαστα. Διασκεδαστικά και με ασταμάτητη ροή. Αργότερα γίνεται πιο σκοτεινή. Στο επίκεντρο της πάντα είναι η ανθρώπινη ζωή και το πόσο εύθραυστη είναι. Σχεδόν ασήμαντη στους κύκλους του εγκλήματος. Όλα έχουν αρχή και τέλος και ο Σκορσέζε μας το δίνει αυτό καλύτερα από όλους. Η διαδρομή όμως είναι γεμάτη με καταστάσεις που μοιάζουν σχεδόν εξωπραγματικές, ενώ η ιστορία της Αμερικής βρίσκεται πάντα στο πλάνο, Από  την δολοφονία του Τζον Φ. Κένεντι ως τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ στη Σερβία. «Μια ταινία σαν τον “Ιρλανδό” αφορά το πώς μαθαίνει κανείς να πεθαίνει» είπε σε πρόσφατη συνέντευξή του σε μεγάλο αμερικανικό μέσο. Ίσως να κρύβεται και κάτι πιο προσωπικό σε αυτό λέω εγώ. Σαν αποχαιρετισμό την ένιωσα αυτή τη δήλωση.

Πάμε στις ερμηνείες. Έγραψα για συντριβή. Θα ξεκινήσω ανάποδα κάνοντας αναφορά στον ρόλο της μιας κόρης του Σίραν (Ντε Νίρο) που την υποδύεται η Άννα Πάκουιν. Αν σπάσετε το κεφάλι σας να θυμηθείτε από που την ξέρετε, είναι η θαυματουργή μικρή στα ”Μαθήματα Πιάνου” της Τζέιν Κάμπιον όπου και είχε κερδίσει το Όσκαρ Β΄Γυναικείου σε ηλικία… 11 ετών! Αργότερα βέβαια την είδαμε και σε μερικά ”Χ Men” ανάμεσα σε άλλα. Στην ταινία είναι ο σιωπηλός κριτής του πατέρα της. Αν θυμάμαι καλά δεν πρέπει να ξεστομίζει πάνω από πενήντα λέξεις. Είναι η μόνη στην οικογένεια του που από μικρή ηλικία έχει αντιληφθεί τον τρόπο που έρχεται το φαγητό στο τραπέζι. Παρατηρεί. Οι εκφράσεις της καλύπτουν όλο το φάσμα των αρνητικών συναισθημάτων της προς αυτόν και τις επιλογές του. Απορία. Θλίψη. Απομόνωση. Οργή. Αντίδραση. Όλα όμως σκεπασμένα από μια εκκωφαντική σιωπή. Είναι ίσως ο μόνος άνθρωπος στην ζωή του Σίραν για τον οποίο νοιάζεται πραγματικά. Είναι το μόνο μέλος στην οικογένεια του το οποίο δεν θέλει να απογοητεύσει. Η μόνη που θα ζητήσει συγχώρεση και που θα ικετεύσει εν τέλει λύτρωση αλλά και κάθαρση για το παρελθόν του.

Mεγαθήρια.

Ο Ντε Νίρο το κάνει όλο αυτό να μοιάζει εύκολο. Προφανώς και δεν είναι. Το έχει ξανακάνει ως ήρεμη δύναμη στον ”Νονό”. Το έχει κάνει ως αγριεμένος γκάνγκστερ στα ”Καλά Παιδιά” και στο ”Καζίνο”. Μέχρι και με χιούμορ στο ”Ανάλυσε το”. Εδώ τα συνδυάζει όλα αυτά και αν δεν ήταν αυτή η εν μέρει αποτυχημένη ψηφιακή επεξεργασία του προσώπου του (στις σκηνές όπου πρέπει να είναι νεότερος), θα κέρδιζε σίγουρα τις εντυπώσεις ως ψυχρός εκτελεστής, που το μόνο πράγμα που γνωρίζει είναι η τυφλή υπακοή στις εντολές των αφεντικών του. Βιώνει με απάθεια τα πάντα γύρω του. Μέχρι το τέλος. Εκεί βλέπουμε λίγο από το ανθρώπινό του πρόσωπο. Γεμάτο τύψεις και ενοχές. Ο Πέσι τώρα ως το αφεντικό της Μαφίας που κινεί τα νήματα είναι απολαυστικός και δικαιώνει τον Σκορσέζε που έδωσε μάχη για να τον επαναφέρει στην ενεργό δράση. Είναι η κόλλα που δένει ολόκληρη την ταινία και τους χαρακτήρες της και είναι πραγματικά σπουδαίος.   Ο Πατσίνο είναι ο γνωστός Πατσίνο. Ο ρόλος του ως Τζίμυ Χόφα ήθελε ένταση. Ήθελε θόρυβο. Ήθελε υπερβολή. Σε κάθε σκηνή σαρώνει. Οι περισσότερες του σκηνές είναι με τον Ντε Νίρο και χαίρεσαι να τους βλέπεις να ανταλλάσσουν βλέμματα. Να μοιράζονται την δόξα των κορυφαίων με ταπεινότητα και ρεαλισμό. Όπως έκαναν πριν 25 χρόνια στην λατρεμένη ”Ένταση”. Την κορυφαία αστυνομική περιπέτεια όλων των εποχών. Είναι διαφορετικής σχολής αλλά τόσο μα τόσο ίδιοι. Τέλος, ο Χάρβεϊ Καϊτέλ ως αρχιμαφιόζος δεν έχει μεγάλο ρόλο, αλλά η συνύπαρξη του σε σκηνές μαζί με τον Πέσι και τον Ντε Νίρο σε κάνει να νιώθεις την γαματοσύνη του. Το κουλ του. Σκέφτεσαι… αυτό είναι το δευτεροπαλίκαρο (μετά τον Ντε Νίρο) του Σκορσέζε σε ταινίες που έγραψαν ιστορία. Είναι ο cleaner του Ταραντίνο. Οι χαρακτήρες του δεν λένε πολλά. Είναι των πράξεων και μαζί του απλά… δεν μπλέκεις.

Επίλογος :  ”Ο Ιρλανδός” διαθέτει όλα εκείνα τα στοιχεία που παραπέμπουν στο κλείσιμο ενός κύκλου και που ίσως οδηγήσουν τον Σκορσέζε στο να πρωταγωνιστήσει στα επερχόμενα Όσκαρ ως αντίπαλο δέος του καθηλωτικού και σπαραχτικού Τζόκερ του Τοντ Φίλιπς. Είναι ξεκάθαρα το αντίο του Μάρτι στο είδος. Εγώ το ένιωσα σαν αποχαιρετισμό. Βασισμένο στο βιβλίο I Heard You Paint Houses: Frank “The Irishman” Sheeran and the Closing of the Case on Jimmy Hoffa” είναι μια κινηματογραφική πραγματεία πάνω στο οργανωμένο έγκλημα. Ένα επικό (ξέρω κλισέ ο όρος αλλά εδώ μιλάμε για τον ορισμό) γκανγκστερικό δράμα που συνοψίζει στην ουσία του το έργο του εμβληματικότερου εν ζωή (ίσως και συνολικά) Αμερικανού σκηνοθέτη. Φωτογραφία αψεγάδιαστη, μοντάζ (τι να λέμε) και μουσικές στα ίδια επίπεδα και φυσικά η απεικόνιση διαφορετικών χρονικών στιγμών στην ιστορία των ΗΠΑ είναι απλά μεγαλειώδης. Οι ταινίες του είναι ψυχαγωγία. Οι ταινίες του είναι ιστορία. Πιο πολύ απ΄όλα όμως διαθέτουν κάτι που λείπει από πολλούς σκηνοθέτες. Οι ταινίες του έχουν ψυχή. Η παρακαταθήκη του (και έχει να δώσει ακόμα) αρκεί, για να απολαμβάνουν σπουδαίο σινεμά τα παιδιά,τα εγγόνια και τα δισέγγονα μας. Όσοι είστε έτοιμοι να δεχθείτε την μαγεία του,να απολαύσετε τον Ιρλανδό σε κάποια σκοτεινή αίθουσα. Εμείς… που τον λατρεύουμε σαν θεό… και όσο ελάχιστους δημιουργούς μετρημένους στα δάχτυλα του ενός χεριού, Τον ευχαριστούμε από καρδιάς.

Δείτε το τρέιλερ και καλές προβολές φίλοι και φίλες.

https://www.youtube.com/watch?v=2cK0sS7IPEg

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.